De World Heritage Volunteers werken aan de Waterlinie

In september komt voor de tweede keer een internationale groep van twintig jonge vrijwilligers samen in de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Deze ‘World Heritage Volunteers’ werken twee weken lang mee aan projecten in de linie. Zo geven ze aandacht aan het toekomstige UNESCO werelderfgoed

De vrijwilligers slapen op Fort aan de Klop en werken mee aan projecten in de omgeving van onder andere Fort Rijnauwen en Fort bij Vechten, zoals bijvoorbeeld het aanleggen van een klompenpad met speeltoestellen bij boerderij Nieuw Slagmaat, het maken van liniebanken en tafels bij Fort Nieuwersluis en snoeiwerkzaamheden bij Fort aan de Klop.

De vrijwilligers komen op 11 september bij elkaar op Fort bij Vechten om het Waterliniemuseum in oprichting te bewonderen, maar vooral ook om een beeldverslag te maken van hun bevindingen over de Nieuwe Hollandse Waterlinie. In korte blogs gaan ze in op de uniciteit én actualiteit van de Waterlinie. Op ons blog en onze social media besteden we in de toekomst aandacht aan hun verhalen.

Wil je meer weten over de World Heritage Volunteers, neem dan een kijkje op de website van de Hollandse Waterlinie.

Geert Been, soldaat op Fort bij Vechten

Graag introduceren we Geert Been, geboren op 10 november 1893 te Vries in Drenthe. Geert Been was soldaat in het Nederlandse leger tijdens de Eerste Wereldoorlog. Na een tijd gelegerd te zijn in de kazerne van Assen, waar hij zijn militaire uitrusting ontving, vertrok hij naar het verre Utrecht op Fort bij Vechten.

Geert heeft veel brieven en briefkaarten naar zijn ouders gestuurd in zijn tijd op het fort. Deze zijn gelukkig bewaard gebleven. Het Waterliniemuseum Fort bij Vechten heeft deze correspondentie in bruikleen gekregen van de kleinzoon van soldaat Geert Been, Henk Geerts. 

Wonderwel komen zijn brieven en briefkaarten geadresseerd “Aan den heer G. Been, Winkelier te Donderen, Vries” altijd aan. In die tijd kende de postbode nog iedereen…

Meestal schreef Geert niet veel. Hij maakte niet veel mee tijdens de mobilisatie. Op 25 november 1915 schrijft hij een kaartje naar zijn ouders en meldt daarin dat hij “Vandaag weer een mooie tippel [heeft] gehad. En nu weer op mijn dooie gemak op mijn strozak, dacht ik u te berichten dat ik gisteravond goed op tijd en goed gezond weer hier terug ben gekomen.”

De volledige correspondentie van Geert Been bestaat uit tientallen brieven en kaarten. Regelmatig zullen we hier aandacht besteden aan dit bijzondere archief.

Een kijkje van boven op het Waterliniemuseum

Midden op Fort bij Vechten staat een enorme gele kraan die gebruikt wordt bij de bouw. Als je in die kraan zou klimmen, wat natuurlijk niet mag, krijg je een uniek beeld op de ontwikkeling van het Waterliniemuseum: de nieuwbouw, de strook en de vele andere activiteiten op het fort. In de verte zie je zelfs Utrecht liggen!

Bart van den Berkmortel van aannemer Heijmans klom voor ons in de kraan en maakte deze prachtige fotoserie. Een kijkje van boven op het Waterliniemuseum in aanbouw.

Op bovenstaande foto zie je duidelijk de 80 meter brede strook dwars over het fort die teruggebracht wordt in de oorspronkelijke staat. In de verte zie je de Domtoren.

De strook loopt dwars over het reduit dat net rechts van het midden te zien is op bovenstaande foto. Zie je hoe het fort begroeid geraakt is?

Hier kijk je van boven de nieuwbouw in. Je ziet duidelijk de buitenmuren van de tentoonstellingsruimten die straks verdwijnen onder een laag aarde. De halfronde ruimte omgeven door rode pilaren rechts op de foto is het toekomstig auditorium.

Op deze laatste foto zie je de patio waarbinnen de 50 meter lange maquette van de Nieuwe Hollandse Waterlinie wordt gebouwd. Misschien herken je al de grove vormen van de grote rivieren en de inundatiegebieden tussen Utrecht en Naarden?

Het Waterliniemuseum stelt voor: ons bestuur

image

Er wordt hard gewerkt aan het Waterliniemuseum Fort bij Vechten. Het gebouw en de organisatie krijgen steeds meer vorm. Het team van het Waterliniemuseum wordt gesteund door een enthousiast en deskundig bestuur. We stellen ons bestuur hier graag even voor:

Vorige week kreeg een deel van het bestuur een ‘Hard Hat-tour’ door de nieuwbouw dat nu nog in de openlucht ligt. Het leverde zonnige foto’s op. Na de zomer wordt het dak van de nieuwbouw bedekt met aarde zodat het in het landschap van het fort opgaat.

Ansichtkaarten uit de Waterlinie tijdens de Eerste Wereldoorlog

image

Postauto 1914-1918

Het ontvangen en versturen van post was erg belangrijk voor de soldaten die tijdens de Eerste Wereldoorlog gelegerd waren op de forten in de Hollandse Waterlinie. Brieven, briefkaarten en ansichtkaarten hielden het moreel van de mannen hoog. Veel van deze post is gelukkig bewaard gebleven.

Waterliniemuseum Fort bij Vechten beschikt over een unieke collectie ansichtkaarten, briefkaarten en brieven. Op de briefkaarten stond vaak niet veel; persoonlijk nieuws was te intiem om zo te delen. Er stonden vooral boodschappen op over de gezondheid of wanneer een soldaat met verlof ging. Belangrijke boodschappen stonden in brieven.

Het verzenden van post was voor de militairen gratis en er was geen censuur. Voor de gratis verzending moest in de linker bovenhoek de tekst “militair” geschreven worden.

Medewerkers en vrijwilligers van het Waterliniemuseum Fort bij Vechten digitaliseren nu een groot deel van deze post en lezen alles na op zoek naar bijzondere anekdotes en mooie verhalen. Je gaat hier nog veel van ontdekken! Hierbij alvast een kleine selectie uit deze prachtige serie.

image

image

image

image

image

image

image

image

image

Virtuele parachutesprong in het Waterliniemuseum

De Nieuwe Hollandse Waterlinie is zo groot dat je deze eigenlijk alleen hoog vanuit de lucht kunt overzien. Omdat we jou straks in de vaste tentoonstelling van het Waterliniemuseum Fort bij Vechten graag een goed beeld willen geven van de Waterlinie en zijn omvang, maken we gebruik van een paar creatieve trucjes. Mensen zonder hoogtevrees kunnen bijvoorbeeld hoog boven de linie virtueel uit een vliegtuig springen om de gehele linie te ervaren.

We gebruiken voor deze virtuele sprong een Oculus Rift; een hypermoderne bril waarmee je volledig opgaat in een virtuele ruimte. Zodra je de bril opzet, waan je je in het ruim van een oud vliegtuig. Door de ramen zie je de wolken voorbijschieten. Je loopt naar de deur van het vliegtuig, kijkt naar beneden, en… springt!

Op dit moment werkt IJsfontein, dat samen met Platvorm verantwoordelijk is voor de vaste tentoonstelling, aan de realisatie van deze virtuele parachutesprong. We mochten alvast een kijkje nemen en het effect is werkelijk adembenemend!.

Deze virtuele parachutesprong vormt straks een van de vele hoogtepunten van jouw bezoek aan het Waterliniemuseum. We houden je graag op de hoogte van de voortgang!

Beeld via IJsfontein.

VSBfonds en Mondriaan Fonds steunen het Waterliniemuseum

Geweldig nieuws! Het VSBfonds en het Mondriaan Fonds zijn enthousiast over de plannen voor het Waterliniemuseum Fort bij Vechten en hebben toegezegd het museum te willen steunen.

Dit sterkt ons in onze visie dat we op de goede weg zijn met onze plannen voor het museum en de tentoonstellingen. En de financiële steun geeft ons de mogelijkheid om de ambities die we hebben - en waar we op dit blog over schrijven - ook daadwerkelijk te gaan realiseren. We zijn er nog niet, maar we zijn op de goede weg!

Het VSBfonds ondersteunt sinds 1990 initiatieven en projecten die bijdragen aan de kwaliteit van de Nederlandse samenleving. Ze doen dit op het gebied van mens & maatschappij en kunst & cultuur. Daarnaast bieden ze beurzen aan studenten.

Het Mondriaan Fonds is het publieke stimuleringsfonds voor beeldende kunst en cultureel erfgoed. Het bevordert bijzondere en vernieuwende projecten en activiteiten met tot doel het stimuleren van de productie en presentatie van relevante beeldende kunst en erfgoed uit Nederland in binnen- en buitenland.

“De commissie is van mening dat de tentoonstelling ‘Weerbaar Water’ van een meerwaarde is ten opzichte van andere tentoonstellingen van forten met betrekking tot de werking van de Hollandse Waterlinie. Ze is met name enthousiast over de plannen voor de realisatie van een grote maquette zodat bezoekers zelf de werking van de Waterlinie kunnen zien en deze onder water kunnen zetten. Het is daarmee voor het eerst dat op een inzichtelijke wijze de werking van de hele Waterlinie op grote schaal getoond wordt en zo een historisch onderdeel van het Nederlands erfgoed op speelse wijze inzichtelijk wordt gemaakt voor uiteenlopende generaties.”, aldus het Mondriaan Fonds.

Op Fort bij Vechten krijgen de tentoonstellingsruimtes en paviljoens intussen steeds meer vorm. En ook ‘de Strook’ begint al steeds duidelijker zichtbaar te worden.

image

image

De gouden handjes van Gerrit Willem Ligtenberg

image

Hoewel Nederland neutraal bleef tijdens de Eerste Wereldoorlog werd het leger wel gemobiliseerd. Met tot gevolg dat op de forten binnen de Hollandse Waterlinie duizenden soldaten tevergeefs wachtten op een vijand die nooit zou komen. 

Gerrit Willem Ligtenberg (1893-1976) was één van hen. Tijdens de mobilisatie was hij gelegerd op Fort bij Vechten. Om het wachten te verzachten, stimuleerde de dienst ‘Ontspanning & Ontwikkeling’ huisvlijtwerk en organiseerde zelfs wedstrijden voor de soldaten. Ligtenberg, die volgens zijn familie over gouden handjes beschikte, maakte dit lijstje voor een foto van hemzelf in uniform. Het is niet bekend of hij hier ook een prijs mee heeft gewonnen. Wel heeft zijn familie dit lijstje nu al bijna 100 jaar gekoesterd en zorgvuldig bewaard.

Wij zijn ongelofelijk blij dat de nakomelingen van Gerrit Willem Ligtenberg hebben besloten het lijstje en de foto in langdurig bruikleen te geven aan Waterliniemuseum Fort bij Vechten. Het lijstje en de foto vertellen een persoonlijk verhaal over het leven op het fort en de mensen die hier gelegerd waren. Deze verhalen, geïllustreerd met objecten, vormen een belangrijk onderdeel van de toekomstige tentoonstellingen in het Waterliniemuseum.

Het reduit op Fort bij Vechten

Het hart van Fort bij Vechten vormt het prachtige reduit. Een fort binnen het fort, dat nog verdedigd kon worden als de rest van het fort al in handen van de vijand was. Zover kwam het hier nooit… Toch is het reduit een spannende plek vol verhalen. Wanneer het Waterliniemuseum opent in het voorjaar van 2015 is ook het reduit weer toegankelijk voor het publiek.

Het reduit ligt verscholen achter en onder een dikke laag groen. De strook van 80 meter dwars over het fort die wordt teruggebracht in de oorspronkelijke staat van 1880, loopt exact midden over het reduit. Precies tussen de 18 en 69 van het bouwjaar 1869 op de gevel.

Het opgeknapte deel is straks voor iedereen toegankelijk. Je kan hier ontdekken hoe de mannen die hier gelegerd waren, leefden en waar de wasvrouw sliep. Via de enorme originele gietijzeren trap kan je naar het dak waar je kan zien hoe de forten onderling met elkaar communiceerden. 

Het andere deel van het reduit blijft dicht. Hier wonen de vleermuizen. En dat houden we graag zo.